على زمانى قمشه اى
364
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
حوت ( آخرين ماه از فصل زمستان ) به پيشروى ادامه داد ، بهطورى كه در سال 467 قمرى ( 453 - 454 ش ) نوروز سيار تقويم يزدگردى ، تقريبا بر 14 برج حوت منطبق شد . سلطان جلال الدّين ملكشاه سلجوقى ( حك : 465 - 485 ) در 8 رجب 467 ( 14 اسفند 453 ش ) فرمانى صادر كرد كه اوّلا نوروز از 14 برج حوت به نقطهء اعتدال بهارى منتقل شود و ثانيا منجمان با عمل نجومى و منطبق بر پايههاى علمى ، ترتيبى اتخاذ نمايند كه براساس آن ، نوروز سيار بهجاى گردش در طول فصول طبيعى ، همواره در نقطهء اعتدال بهارى تثبيت شود . قبل از سال 467 قمرى ، در سبر تاريخچهء تقويم و تاريخ در ايران در مدارك و مآخذ تاريخى ، نجومى و دينى ، تقويمى كه آغاز سال آن همواره از نقطهء اعتدال بهارى شروع شود ، ذكر نشده است . تولد چنين رويداد مهم علمى ، به ابتكار و درخواست ملكشاه از منجمان همعصر خود در سال 467 بوده است . در اجراى فرمان ملكشاه ، به ترتيب در سالهاى 468 قمرى ( 454 - 455 ش ) و 471 قمرى ( 457 - 458 ش ) دو نوع تقويم به نامهاى : « تقويم سلطانى » و « تقويم جلالى » توسط منجمان پايهگذارى شد . 2 . تقويم سلطانى خازنى در اجراى دستور رسمى ملكشاه در شهر مرو ، كار اصلاح تقويم و پايهگذارى تقويمى به نام تقويم سلطانى را با روشى علمى در سال 467 قمرى آغاز نمود و مدتى بعد با اجراى كبيسهء دقيق در سال 468 قمرى ، اين امر مهم را به انجام رساند . چون در سال 468 قمرى ، نوروز سال 445 يزدگردى ، تقريبا بر 14 برج حوت منطبق بود ، ازاينرو ، خازنى 17 شبانهروز از ماه فروردين سال 445 يزدگردى را حذف كرد و روز 18 فروردين سال 445 يزدگردى ، مطابق اوّل